|
19.08.2004. |
|
Nazwa Lutowisk wywodzi się od ruskiego stówa „litowyszcze", oznaczającego miejsce letnich wypasów. Wieś założono w XVI w. na prawie wołoskim, w dobrach należących ówcześnie do Stndnickich. Pierwsza wzmianka o tej miejscowości pochodzi z 1580 r.  Widok na panoramę Lutowisk Fot Mirosław Leszczyński
Osadnictwo ludności na terenie obecnej gminy rozpoczęło się już w XV wieku, większość wsi powstała w XVI wieku. Najazdy obcych wojsk, głód i epidemie w XVII wieku spowodowały częściowe wyludnienie terenu. Natomiast wiek XVIII był okresem ponownego zasiedlania opuszczonych wsi, ożywienia gospodarczego oraz kształtowania się trwałej struktury narodowej i religijnej ludności, składającej się z polskiej szlachty, grekokatolickich Rusinów oraz Żydów. Od roku 1939 rzeka San stała się granicą dzielącą tereny obecnej gminy na obszary okupowane przez wojska niemieckie i sowieckie. W lewobrzeżnej części Niemcy rozpoczęli represje wobec ludności żydowskiej zakończone całkowitą jej eksterminacją. Po koncentracji w tym rejonie sił UPA w 1941 roku nasilił się terror wobec ludności polskiej, którego nie przerwało wkroczenie we wrześniu 1944 roku wojsk sowieckich, w walkach zniszczeniu uległy liczne wsie. Biegnąca Sanem nowa granica pomiędzy Polską a ZSRR ponownie podzieliła teren obecnej gminy. W strefie radzieckiej rozpoczęła się przymusowa kolektywizacja wsi i wprowadzanie prawosławia, oporni wysiedlani byli na Syberię a miejscowość Lutowiska przemianowano na „Szewczenkowo”. Po stronie polskiej górskie tereny aż do Cisnej kontrolowane były przez oddziały UPA. Już w 1944 roku w ramach „repatriacji” rozpoczęły się wysiedlenia ludności ukraińskiej do ZSRR (od 1946 r. przymusowe). W ramach akcji „Wisła” w 1947 roku nastąpiła kolejna faza wysiedleń, która doprowadziła do całkowitego wyludnienia terenu. Cała zabudowa została zniszczona, rozległe tereny dawnych wsi ponownie objęła we władanie przyroda. Po tzw. „ wyrównywaniu granic” w 1951 roku Lutowiska powróciły do Polski a na teren gminy przybyli wysiedleni mieszkańcy Sokalszczyzny i Hrubieszowszczyzny. Rozpoczęło się ponowne zasiedlanie Bieszczadów- pomimo to z 28 istniejących przed wojną na terenie obecnej gminy Lutowiska wsi- 22 jest obecnie zamieszkałych.
|
Historia Lutowisk 
